H-nosač ili I-nosač: razlike, oznake i primena
Kako se H-nosači (HEA, HEB) i I-nosači (IPE, IPN) razlikuju po obliku, masi i nosivosti, kako se odnose evropske, britanske i američke oznake i šta izabrati za grede i stubove.
Ažurirano 17. октобар 2026.
H-nosači i I-nosači su toplo valjani profili sa dve nožice spojene rebrom. Razlika je u proporcijama: I-nosač je visok sa uskim nožicama, a H-nosač ima nožice skoro jednako široke koliko je profil visok. To menja način na koji profil prenosi opterećenje, pa izbor zavisi od toga da li element uglavnom radi kao greda ili kao stub.
Kako razlikovati H-nosač od I-nosača
- I-nosač (IPE, IPN) — širina nožice otprilike polovina visine. IPE 300 je visok 300 mm i širok 150 mm.
- H-nosač (HEA, HEB, HEM) — širina nožice blizu visine. Do veličine 300 širina nožice jednaka je nominalnoj veličini: HEB 300 je visok 300 mm i širok 300 mm. Od 320 naviše nožice ostaju široke 300 mm.
- Površine nožica — IPE i serije HE imaju paralelne nožice. Stariji IPN ima nagnute unutrašnje površine nožica, koje kod veza zavrtnjima zahtevaju kose podloške.
- Debljina — pri istoj nominalnoj veličini H-nosači imaju deblje rebro i nožice, pa su po metru znatno teži.
Oznake u Evropi, Velikoj Britaniji i SAD
| Standard | I-nosač (uska nožica) | H-nosač (široka nožica) |
|---|---|---|
| Evropa, EN 10365 | IPE (paralelne nožice), IPN (nagnute nožice) | HEA (laka), HEB (srednja), HEM (teška) |
| UK, BS 4-1 | UB — universal beam | UC — universal column |
| USA, ASTM A6 | W profili sa uskim nožicama; S profili (nagnute nožice) | W profili skoro kvadratnih proporcija, na primer stubovi W8, W10, W12 i W14 |
Ista masa, različita nosivost: IPE 300 i HEA 200
IPE 300 i HEA 200 teže skoro jednako, dakle troše istu količinu čelika. Tabela pokazuje koliko je taj čelik drugačije raspoređen.
| Karakteristika | IPE 300 | HEA 200 |
|---|---|---|
| Masa (kg/m) | 42,2 | 42,3 |
| Visina h (mm) | 300 | 190 |
| Širina nožice b (mm) | 150 | 200 |
| Iy, jaka osa (cm⁴) | 8356 | 3692 |
| Wel,y, jaka osa (cm³) | 557,1 | 388,6 |
| Iz, slaba osa (cm⁴) | 603,8 | 1336 |
| iz, poluprečnik inercije (cm) | 3,35 | 4,98 |
Pri istoj masi IPE 300 je pri savijanju oko jake ose oko 2,3 puta krući — što je važno za međuspratnu ili krovnu gredu. HEA 200 je oko slabe ose oko 2,2 puta krući i ima veći poluprečnik inercije — što je važno za stub koji bi mogao bočno da izvije. Nijedan nije prosto „jači”: svaki je efikasan za drugu namenu.
Ista nominalna veličina: IPE 300, IPN 300, HEA 300 i HEB 300
| Profil | h (mm) | b (mm) | tw (mm) | tf (mm) | kg/m | Iy (cm⁴) | Iz (cm⁴) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| IPE 300 | 300 | 150 | 7,1 | 10,7 | 42,2 | 8356 | 603,8 |
| IPN 300 | 300 | 125 | 10,8 | 16,2 | 54,2 | 9800 | 451 |
| HEA 300 | 290 | 300 | 8,5 | 14 | 88,3 | 18260 | 6310 |
| HEB 300 | 300 | 300 | 11 | 19 | 117 | 25170 | 8563 |
Sama nominalna veličina malo govori o nosivosti: HEB 300 teži skoro tri puta više od IPE 300. Profile poredite po masi i po karakteristici merodavnoj za proračun, a ne po broju u nazivu.
Kada koristiti I-nosač, a kada H-nosač
- I-nosači (IPE) — međuspratne i krovne grede, rogovi, sekundarne grede i nadvoji: elementi savijani oko jake ose gde ima visine. Po kilogramu najefikasniji profil za raspone.
- H-nosači (HEA, HEB) — stubovi, jako opterećene grede ograničene visine, stubovi kranskih staza, elementi okvira opterećeni savijanjem i aksijalnom silom, i prenosne grede.
- IPN — uglavnom gde to zahtevaju postojeći crteži ili sanacije, i kod nekih kranskih staza.
- Bočno nepridržane grede — greda bez bočnog pridržavanja po dužini može da otkaže bočno-torzionim izvijanjem. Šire nožice tome bolje odolevaju, pa H-profil može biti bolja greda kada pritisnuta nožica nije pridržana.
Masa i cena
Konstrukcioni čelik se naplaćuje po masi, pa je najjeftiniji obično profil koji nosi opterećenje sa najmanje kilograma po metru. Tonažu procenite kao kg/m × dužina (m) × komadi ÷ 1000, veličine proverite u tabelama dimenzija i masa nosača ili za druge oblike koristite kalkulator mase.
Česta pitanja
Da li je H-nosač jači od I-nosača?
Zavisi od pravca opterećenja. Pri istoj masi I-nosač je krući pri savijanju oko jake ose: IPE 300 ima Iy = 8356 cm⁴ prema 3692 cm⁴ za HEA 200. H-nosač je krući oko slabe ose i bolji kao stub.
Šta znače HEA, HEB i HEM?
To su laka, srednja i teška evropska serija širokopojasnih profila. Pri istoj nominalnoj veličini HEB ima deblje rebro i nožice od HEA, a HEM još deblje. HEB 200 teži 61,3 kg/m prema 42,3 kg/m za HEA 200.
Da li je W-nosač H-nosač ili I-nosač?
W u američkom sistemu znači wide flange i obuhvata obe proporcije. Visoki uski W profili koriste se kao grede, poput IPE; skoro kvadratni W8 do W14 kao stubovi, poput HEA i HEB.
Da li mogu da zamenim IPE sa HEA iste mase?
Ne bez provere projektanta. HEA iste mase je niži i znatno manje krut pri savijanju oko jake ose, pa se menjaju ugib i nosivost. Zamena mora da se zasniva na karakteristikama preseka, a ne na masi.
Pogledajte veličine koje isporučujemo za nosače HEA, HEB, IPE i IPN. Nosače isporučujemo sečene na dužinu ili bušene, zavarene i zaštićene kroz našu izradu čeličnih konstrukcija. Pošaljite spisak profila uz upit za ponudu.
Spremni za porudžbinu?
Pošaljite dimenzije, materijal i količine — potvrđujemo izvodljivost, rok i cenu.
Zatražite ponudu